معرفت و شهود در عرفان حقیقی:عبارت است از دیدار حقایق به چشم دل و قلب پس از گذاراندن مقامات و درک کیفیات احوال.مقصود از شناخت شهودی عبارت است از تماس مستقیم درون با واقعیت غیر قابل تماس حسی طبیعی و عقلانی، در حقیقت شهود عبارت است از بینایی درونی واقعیت با روشنایی خاصی که از بینایی حسی و شناخت عقلانی قوی تر و روشن تر است و با نظر به حالات گوناگون درونی در تماس با واقعیات این نوع بینایی قابل انکار و تردید نیست.شناخت شهودی در حالات رویایی و تجریدی بیشتر بروز می کند تا در حالات طبیعی.

خود آگاهی حقیقی یعنی شناخت و ادراک کامل از خویش و از پیرامون هستی خود است که ییک انسان حقیقی تصویری روشن از ازرش های حقیقی و نگرش حقیقی و .... در خود ایجاد می کند تا به اهداف حقیقی خود برسد.

ساختار های ذهنی و نحوه نگرش یک فرد حقیقی به زندگی این قابلیت را در خود ایجاد می کند که هر کجا لازم باشد تغییر در افکار و باورهای خود و به اصلاح و تعدیل و ساختارهای ذهنی خود بپردازد.